Etnodrama

Etnodrama Nedir?

Etnodrama; antropoloji, sosyoloji, psikoloji ve kültür gibi farklı alanların sahne sanatları ile kesiştiği bir disiplindir. Belirli bir kültürün ritüellerini, insanların deneyimlerini, hikâyelerini, yaşam tarzlarını, geleneklerini ve inançlarını sahne sanatları yoluyla anlatır. Temel amaç; kültürel çeşitliliği anlamak ve anlatmak, toplumda farkındalık yaratmak, bireylerin birbirleriyle empati kurmasını sağlamaktır.

Kültürler arasındaki farklılıkları vurgulamak yerine bunları birer zenginlik olarak gören etnodramanın en önemli özelliklerinden biri katılımcılıktır; izleyiciler yalnızca seyirci değil, oyuna aktif katılan kişilerdir.

Temel Özellikleri

• Belirli bir kültüre ait ritüeller, gelenekler, mitler ve hikâyeler içerir.
• Oyuncular belirli bir kültürün özelliklerini yansıtır.
• Seyirci ile etkileşimli bir performans sergilenir.
• İzleyicilerin de oyuna katılımı sağlanır.

Dans, müzik ve görsel sanatlar gibi farklı disiplinlerin bir arada kullanıldığı etnodrama, kültürleri anlamanın yanında toplumsal değişim için de kullanılan önemli bir araçtır.

Tarihsel Gelişimi

Kökeni 1960'lı yıllara dayanan etnodramanın gelişiminde Afrika, Asya ve Amerika kıtalarındaki yerli halkın sahnelediği sanat etkili olmuştur. Latin Amerika'da yerel kültürlere dayalı anlatımların sahneye taşınmasında Brezilyalı tiyatro yönetmeni ve aktivist Augusto Boal öncü isimlerden biridir; Boal, Brecht'in epik tiyatrosunu etnografik araştırmalarla birleştirmiştir. 1970'lerden itibaren Avrupa'da yaygınlaşan etnodramada Yunanistan öncü ülkelerden biri olarak gösterilir.

Alanın önemli kaynakları arasında Eugenio Barba'nın The Paper Canoe: A Guide to Theatre Anthropology, Richard Schechner'in Performance Studies: An Introduction, Erika Fischer-Lichte'nin Estetik ve Tiyatro ve Victor Turner'ın Ritüel ve Sembolik Eylem Teorisi eserleri yer alır.

Türkiye'de Gelişimi

Türkiye'de etnodrama örnekleri 1980'li yıllarda görülmeye başlamış; toplumsal sorunlara ve Anadolu'da yaşayan farklı etnik grupların hikâyelerine yer verilmiştir. Tiyatro araştırmacısı Nejat Biricik'in Etnodrama: Türkiye'de Köy Tiyatrosu Örneği eseri ve Prof. Dr. Ayşegül Yüksel'in etnik kimliklerin sahneye taşınmasına dair çalışmaları bu alanda önemli kaynaklardandır.

Etnodrama: Etnik Olandan Evrensele

Son yıllarda "etnik olandan evrensele" temasıyla etnodrama üzerine çalışmalar yürüten Psikodrama Terapisti Nurdan Yoldaş, etnodramanın evrensel değerleri geliştirdiğini vurgular. Etnik müzik, motif, dans, giyim ve kültürel içeriklerin zenginleştirici yapısına dikkat çeken Yoldaş; bireylerin topluma uyumunda, göç ve uyum süreçlerinde etnodramanın hem sosyal gelişim hem de ruhsal gelişim açısından kazanım odaklı bir yöntem olduğunu belirtir. Çalışmalarından bazıları:

• Biz Bize Geldik — Ağrı Merkez ve Diyadin Boyalan Köyü'nde 14-55 yaş arası kadınların katılımıyla; gelenek ve kültürel öğretilerin toplumsal ilişkilere etkisi, etnik desenler, sokak oyunları, yer sofrası ve etnik danslar üzerinden ele alınmıştır.
• Kuklalar Düş Çoğaltıyor — İlkokul öğrencileri ve velilerinin katılımıyla; ezgili maniler eşliğinde farklı kültürlerdeki kaynaşma ve birlikte keyifli zaman geçirme unsurlarına vurgu yapılmıştır.
• Hayatın Bilgeliği Herkesin Hakkıdır — Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi öğrencileriyle; tevazu ve karşısındakini kabul konuları işlenmiş, veriler Kars Kafkas Üniversitesi 1. Uluslararası Harakani Sempozyumu'nda paylaşılmıştır.
• Özgedeki Öz Yurt Arıkbaşı — Bir etnik grubun göç etkileşimini sosyodrama ve psikodrama teknikleriyle irdeleyen çalışma; Adige Çerkez Derneği üyeleri ve Arıkbaşı köyü sakinleriyle yürütülmüş, Ege Üniversitesi Bayındır Araştırmaları Sempozyumu'nda bildiri olarak sunulmuştur.
• Modernite ve Geleneksellik Arasında Kadın — Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi'nden 43 öğrenciyle; evlilik ile kadın ve erkek rollerine ilişkin farkındalık çalışması. Harran Üniversitesi Halk Kültüründe Kadın Uluslararası Sempozyumu'nda sunulmuş ve Motif Vakfı yayınlarında makale olarak yer almıştır.

Randevu

Bu hizmet hakkında bilgi almak veya randevu oluşturmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.